• tc
  • sd

Hương gây mùi nhớ

20/11/2017 14:02
Có lẽ không lầm khi nhắc đến câu thơ tả tình nổi tiếng trong thi phẩm Kim Vân Kiều của Nguyễn Du để bắt đầu bài viết về… một món ăn. Nhưng quả thật là không còn lời lẽ nào da diết hơn, thiết tha hơn để miêu tả nỗi nhớ quay quắt ấy. Nhớ về một kỷ niệm thì thường người ta nhớ ảnh, nhớ hình, nhớ tiếng. Nhưng riêng tôi, tôi nhớ mùi. Nhắm mắt lại, tưởng như cái mùi nhớ vẫn còn quanh quẩn, vẫn còn lãng đãng trong không gian. Mùi quê!

Mùi quê đối với người này có thể là mùi rơm rạ đốt đồng, người kia là mùi lá ổi, lá sả, mùi lúa mới… Nhưng đối với tôi, chỉ còn một mùi mà tôi cho là nồng nàn nhất, đặc trưng nhất không lẫn vào đâu được, cái mùi vĩnh viễn in đậm trong khứu giác tuổi thơ tôi, mùi khói nghi ngút bốc lên từ tô canh rau muống chẻ cua đồng.

Tôi vốn không phải gốc nhà quê. Quê trong tôi chỉ tồn tại ba tháng hè một năm thôi, là vì cứ hễ đến mùa hè là ba mẹ gởi tôi đi “trại cải tạo”. Con nít thị xã, nhà ở ngay mặt đường với xe cộ đông đúc, cửa tiệm buôn bán sầm uất san sát, nếu được về quê thì phải nói là đi về chốn thiên đường mới đúng. Nhưng mẹ tôi thì cho rằng tôi bị đi “trại cải tạo”, bởi lòng mẹ nào mà không đau xót khi phó thác con mình cho bà con nuôi nấng suốt mấy tháng trời ở cái xứ không điện, không nước máy, không ti vi, cả ngày chỉ lẩn quẩn với ruộng đồng, gà vịt?

Ảnh Internet

Ấy thế mà mỗi lần mẹ lôi ra cái túi du lịch phủ bụi, tỉ mẩn xếp vào từng bộ đồ, từng chiếc khăn lông, cái bàn chải đánh răng… là tôi sướng phát điên phát cuồng. Về quê! Về quê! Tôi vừa nhảy nhót vừa hét toáng trong ánh mắt ghen tị của mấy đứa bạn hàng xóm. Tôi sướng hơn tụi nó nhiều, tôi có quê để mà về.

Vợ của bác Tư tôi, tôi gọi là bác Tư Gái, thật ra là người gốc Bắc. Gia đình bác lưu lạc vào Nam từ khi nào chẳng rõ, chỉ biết khi về làm dâu ở tận miệt Vĩnh Long này, bác mang theo luôn cả tài khéo của một phụ nữ miền Bắc với nhiều món ăn lạ miệng phải nói là đã ít nhiều góp phần “vỗ béo” đứa cháu gái gầy nhom là tôi suốt mỗi kỳ nghỉ hè. Để giúp gia đình có đồng ra đồng vào, bác Tư Gái mở một hàng bún riêu con con trước cửa nhà với vài chiếc bàn lèo tèo đóng bằng gỗ tạp và mấy chiếc ghế đẩu khập khiễng. Mặc dù hàng bún riêu đơn sơ của bác chỉ để bán cho hàng xóm thôi, nhưng tôi vẫn thấy khá nhiều người từ thị xã chạy xe máy đến ăn.

Bây giờ nghĩ lại tôi mới thấy cổ nhân nói đúng, nghề buôn bán quả là “một vốn bốn lời”. Nhưng lời của bác Tư tôi ở đây là lời cái công nhọc nhằn, vất vả. Vốn liếng cho nồi bún riêu thật ra toàn là những thức quanh nhà. Từ tảng sáng, anh Hai tôi, tức con trai cả của bác, đã xắn quần lội ruộng đi bắt cua. Vụ bắt cua này anh không cho tôi tham gia, anh sợ bàn chân thành thị của tôi giẫm phải rơm rạ, nhỡ trầy xước thì về ba mẹ tôi sẽ bắt đền. Lúc đó tôi chỉ dằn dỗi nghĩ rằng anh không cho tôi theo vì sợ tôi làm ồn ào, cua chạy mất hết cả.

Bác Tư cười hiền từ, cho phép tôi theo bác ra ao nhổ rau muống. Rau muống ao, thân chắc nịch, màu hơi hung hung đỏ, mới cầm thôi đã cảm được độ giòn tan của nó. Rau nhổ về rửa sạch, bác giao cho tôi việc “không kém phần quan trọng” là chẻ rau muống. Dao bào bén ngót, chẻ ngọt như nước chảy. Bởi vậy tôi cứ say mê ngồi chẻ, thau nước để bên cạnh đã đầy ắp những mớ rau cuộn cong vút từ khi nào không hay.

Mớ cua đồng tươi rói lao xao trong chiếc giỏ tre được anh Hai cẩn thận rửa sạch, bẻ mai cua ra lấy gạch để riêng, thân cua thì cho vào cối đá xay nhuyễn – chiếc cối đá nặng trịch, cũ kỹ, chả hiểu nằm ở góc nhà từ khi nào. Chẳng mấy chốc, nồi nước riêu đã sôi nghi ngút với lớp riêu cua nâu hồng trộn lẫn màu đỏ bắt mắt của cà chua và màu xanh lấm tấm của hành lá.

Bác Tư luôn tay múc thứ nước hấp dẫn ấy chan thoăn thoắt vào những tô bún trắng ngần mà không làm sánh ra giọt nào. Thoắt cái đã xế trưa, hôm nào cũng như hôm nào, thúng bún bán hết sạch. Lúc ấy, cả nhà mới quây quần trên bộ ván ngựa cũ kỹ để ăn cơm trưa. Hôm nào trong nồi vẫn còn nước riêu thì bác Tư không phải nấu canh nữa vì bác đã khéo léo chế biến những nguyên liệu còn lại thành một tô canh tôi luôn ủng hộ nhiệt liệt.

Món canh tôi cho là “bắt” cơm nhất và tôi vẫn nhớ mãi khôn nguôi ấy chỉ là mớ rau muống chẻ xoăn tít trụng cho hơi tái rồi chan nước riêu cua đồng. Chỉ đơn giản có thế thôi, nhưng mỗi khi nhắm mắt hồi tưởng lại, tôi vẫn như nghe được cái tiếng giòn tan của rau muống chẻ, hương cua đồng mộc mạc mà vị béo ngậy quấn quít trên đầu lưỡi, điểm bằng vị chua ngọt thanh thanh của mấy miếng cà xắt múi cau đã chín mềm.

Ôi, quả là miếng ngon nhớ lâu…